Yıl:2017   Sayı: 16   Alan: İletişim  

Kevser AKYOL OKTAN
ÜTOPYA VE DİSTOPYA ANLATILARINDA TARİH İNŞASI: YENİ ATLANTİS ve CESUR YENİ DÜNYA ÖRNEKLERİ
 
Tarih yazımına ilişkin güncel yönelimler; geleneksel tarih yazımının “büyük anlatı”lar odağındaki üsluplarını ciddi şekilde eleştirmekte ve “kralların, liderlerin, kurucuların vb. büyük hikâyeleri” yerine “sıradan insanların gündelik hayatını” tarihsel anlatının merkezine koymaktadır. Tarih yazımının bir inşa, bir yaratı süreci olduğu düşüncesiyle paralel olarak ortaya çıkan bu yönelim, tarihi “ezilen insanlar” üzerinden kurgulamaktadır. Böylelikle geleneksel tarih anlatılarında büyük zaferler, kahramanlıklar, başarılar ön plana çıkarılırken; ezilenlerin tarihi büyük yıkımlar, acılar, sefalet, hayal kırıklıkları ve mutsuzlukla gündeme gelmektedir. Bu bakış açısının temelinde geleneksel tarih anlayışının “tahakküm” ilişkilerini yeniden ürettiği, “ezilenleri” merkeze alan tarih anlayışının ise “eleştirel düşünce”yi canlandıracağı görüşü yatmaktadır. Yalnızca politik tarih anlatılarında değil edebi metinlerin tarih inşasında da benzer üslupsal ayrışmalar söz konusudur. Ütopya ve distopya türündeki edebi metinler bir toplum tasarımı sunmaları ve yaratıldıkları dönemin tarihsel koşullarıyla yakından ilişkili olmaları nedeniyle “tarih inşası” konusunda önemli veriler sağlamaktadır. Bu bağlamda Francis Bacon'un "Yeni Atlantis" adlı ütopyası ile Aldous Huxley'in "Cesur Yeni Dünya" adlı distopyası “metin analizi” yöntemiyle analiz edilmiş ve tarihi inşa etme biçimleri diyalektik bir ilişki içerisinde tartışılmıştır. Her iki eseri “tarih inşası” odağında analiz etmek için “zaman-mekan, ilerleme, eylemlilik, mutluluk, eleştiri” temalarından yararlanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ütopya, Distopya, Tarih İnşası, Sıradan İnsanın Tarihi

Doi: 10.17361/UHIVE.2017.3.12

HISTORY CONSTRUCTION IN UTOPIAN AND DISTOPIAN NARRATİVES: NEW ATLANTIS AND CESUR NEW WORLD EXAMPLES
 
Current trends in writing history; criticizes the style of traditional historiography that is centered on "big narratives" and put the ordinary people's everyday life instead of "the great stories" of the kings, the leaders, the founders etc. at the center of history narrative. This tendency, which emerged in parallel with the thought that history writing is a construction, a process of creation, is based history on "oppressed people". Thus, while great triumphs, heroisms and achievements are brought to the forefront of traditional history, the history of the oppressed involve in great devastation, anguish, misery, disappointment and unhappiness. This view is based on the assumption of that traditional understanding of history reproduces the relations of "domination" and that the concept of history centered on the "oppressed" will revive "critical thinking". It is not only about political history, but also about the stylistic differences in the history of literary texts. The literary texts of the utopia and dystopia type provide important data on "history construction" because they present a society design and are closely related to the historical conditions of the period in which they are created. In this context Francis Bacon's "New Atlantis" utopia and Huxley's "Brave New World" dystopia were analyzed by "text analysis" and the ways of building history were discussed in a dialectical relationship.

Keywords: Utopia, Distopia, History Construction, History of Ordinary People

Doi: 10.17361/UHIVE.2017.3.12

Tam Metin